📖 Słownik AI
Nie wiesz, co to jest token, halucynacja albo agent AI? W tym słowniku wyjaśniamy najważniejsze pojęcia ze świata sztucznej inteligencji prostym językiem, bez technicznego żargonu. Słownik regularnie uzupełniamy. Jeśli dopiero zaczynasz, przeczytaj też artykuł ChatGPT — co to jest i jak zacząć.
Spis: A · B · C · D · F · G · H · L · M · O · P · R · T · U · Z
A
Agent AI
System AI, który nie tylko odpowiada na pytania, ale samodzielnie wykonuje wieloetapowe zadania: planuje kroki, korzysta z narzędzi (przeglądarka, pliki, aplikacje) i oddaje gotowy wynik. Przykłady: ChatGPT Work, Claude Cowork.
AGI (ogólna sztuczna inteligencja)
Hipotetyczna AI dorównująca człowiekowi w praktycznie wszystkich zadaniach umysłowych. Nie ma zgody, kiedy i czy w ogóle powstanie.
AI Act
Unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji. Od 2 sierpnia 2026 r. obowiązują m.in. zasady oznaczania deepfake’ów i informowania, że rozmawiasz z chatbotem.
API
Interfejs, przez który programy komunikują się z modelem AI. Firmy płacą za API zwykle za liczbę przetworzonych tokenów.
B
Bias (stronniczość)
Skrzywienie w odpowiedziach AI wynikające z danych treningowych, np. powielanie stereotypów. Dlatego wyniki AI warto oceniać krytycznie.
C
Chatbot
Program, z którym rozmawiasz w języku naturalnym. Nowoczesne chatboty (ChatGPT, Gemini, Claude) opierają się na dużych modelach językowych.
Computer use
Funkcja, dzięki której AI obsługuje komputer jak człowiek: klika, wpisuje tekst i przechodzi między aplikacjami.
D
Deep Research
Tryb, w którym asystent AI samodzielnie przeszukuje wiele źródeł i przygotowuje obszerny raport z przypisami.
Deepfake
Realistyczny obraz, nagranie audio lub wideo wygenerowane albo zmienione przez AI, np. podrobiony głos lub twarz. Publikowane zawodowo trzeba oznaczać. Czytaj więcej →
F
Fine-tuning (dostrajanie)
Dodatkowe trenowanie gotowego modelu na wybranych danych, by lepiej radził sobie z konkretnym zadaniem lub stylem.
G
Generatywna AI
AI, która tworzy nowe treści: teksty, obrazy, muzykę, wideo czy kod.
H
Halucynacja
Sytuacja, w której AI z pełnym przekonaniem podaje nieprawdziwą informację, np. wymyślony cytat lub źródło. Ważne fakty zawsze sprawdzaj. Czytaj więcej →
L
LLM (duży model językowy)
Model AI wytrenowany na ogromnej ilości tekstu, który przewiduje kolejne fragmenty wypowiedzi. Na LLM opierają się ChatGPT, Claude, Gemini czy Bielik.
M
Model AI
Wytrenowany „mózg” systemu AI, np. GPT-6, Claude Opus 5.5, Gemini 3.8 Flash. Ten sam asystent może mieć do wyboru kilka modeli.
Multimodalność
Zdolność modelu do pracy z różnymi rodzajami danych naraz: tekstem, obrazem, dźwiękiem i wideo.
O
Okno kontekstowe
Maksymalna ilość tekstu (liczona w tokenach), którą model „widzi” jednocześnie — Twoje pytanie, historia rozmowy i wgrane pliki.
Open-source / otwarte wagi
Modele, które można pobrać i uruchomić na własnym sprzęcie (np. Bielik). Przeciwieństwo modeli zamkniętych dostępnych tylko przez usługę dostawcy.
P
Prompt
Polecenie lub pytanie, które wpisujesz do AI. Im więcej kontekstu i konkretów, tym lepsza odpowiedź. Czytaj więcej →
Prompt engineering
Umiejętność pisania skutecznych poleceń dla AI: podawania roli, celu, kontekstu, formatu i przykładów. Czytaj więcej →
Prompt injection
Atak polegający na ukryciu złośliwych instrukcji w treści (np. na stronie internetowej), które próbują przejąć kontrolę nad agentem AI.
R
RAG
Technika, w której AI przed odpowiedzią wyszukuje informacje w dokumentach lub bazie wiedzy, a potem odpowiada na ich podstawie. Zmniejsza liczbę halucynacji.
Rozumowanie (reasoning)
Tryb, w którym model przed odpowiedzią rozpisuje problem krok po kroku. Przydaje się przy matematyce, kodzie i złożonych decyzjach.
T
Token
Kawałek tekstu, na którym operuje model — zwykle część słowa. Od liczby tokenów zależą limity i koszty korzystania z AI.
Trening modelu
Proces uczenia modelu na danych: model wielokrotnie zgaduje odpowiedzi, sprawdza błąd i minimalnie się poprawia.
U
Uczenie maszynowe
Dziedzina AI, w której programy uczą się wzorców z danych zamiast wykonywać ręcznie zapisane reguły.
Z
Znak wodny AI (watermark)
Niewidoczne oznaczenie w treści wygenerowanej przez AI, które pozwala rozpoznać jej pochodzenie maszynowo.